Page 122 - Demo

120Iliria e shekujve t%u00eb par%u00eb t%u00eb er%u00ebs s%u00eb re ishte ende pjes%u00eb e Perandoris%u00eb Romake dhe si e till%u00eb ndikohej prej ndryshimeve t%u00eb saj. Komuniteti i krishter%u00eb n%u00eb trojet ilire num%u00ebron pjes%u00ebtar%u00ebt e par%u00eb t%u00eb k%u00ebtij komuniteti q%u00eb n%u00eb koh%u00ebt e sundimit t%u00eb perandorit Trajan (98-117), dhe d%u00ebshmit%u00eb historike tregojn%u00eb p%u00ebr nj%u00eb shtrirje t%u00eb tyre sidomos n%u00eb qytetet e r%u00ebnd%u00ebsishme bregdetare, si Apolonia, Durr%u00ebsi, apo Butrinti. Ndikimi i komuniteteve t%u00eb krishtera, filloi t%u00eb ndihej edhe m%u00eb shum%u00eb sidomos pas ardhjes n%u00eb pushtet t%u00eb perandorit Kostandini i Madh (274-337), i cili me kthimin n%u00eb fen%u00eb e krishter%u00eb dhe transferimin e kryeqytetit t%u00eb perandoris%u00eb n%u00eb gjirin e Bosforit (Stambolli i sot%u00ebm), hap nj%u00eb faqe t%u00eb re n%u00eb historin%u00eb e qytet%u00ebrimit per%u00ebndimor.Arkitektura paleokristiane, bazilikat Nd%u00ebrtimet e para t%u00eb krishtera nis%u00ebn t%u00eb ngrihen q%u00eb n%u00eb vitet e para pas zyrtarizimit t%u00eb fes%u00eb nga perandori Konstantin. N%u00eb vija t%u00eb p%u00ebrgjithshme ato fillimisht ndoq%u00ebn skemat arkitektonike romake, t%u00eb nd%u00ebrtimit t%u00eb bazilikave ose ato me planimetri qendrore. T%u00eb tilla e t%u00eb shumta n%u00eb num%u00ebr, ato formojn%u00eb kompleksin e arkitektur%u00ebs paleokristiane, t%u00eb cilat p%u00ebr nga forma e zhvillimi, kan%u00eb prirje t%u2019i shfryt%u00ebzojn%u00eb m%u00eb mir%u00eb hap%u00ebsir%u00ebn e brendshme dhe v%u00ebllimet. Arkitektura paleokristiane ndahet n%u00eb dy grupe t%u00eb m%u00ebdha; nd%u00ebrtimet e thjeshta e ato ceremoniale. Grupi i dyt%u00eb, ai m%u00eb i r%u00ebnd%u00ebsishmi e m%u00eb kompleksi, ndahet n%u00eb nd%u00ebrtimet e bazilikave e ato me planimetri qendrore. Nd%u00ebrtimet e bazilikave t%u00eb shtrira n%u00eb gjat%u00ebsi, ndahen n%u00eb tri hap%u00ebsira kryesore t%u00eb njohura si nefe, prej t%u00eb cilave ai qendrori %u00ebsht%u00eb m%u00eb i lart%u00eb e m%u00eb i gjer%u00eb. N%u00eb fundin e tij vendosej altari, si pika nevralgjike e kompozimit, nd%u00ebrsa n%u00eb an%u00ebn lindore pozicionohej absida. K%u00ebto nd%u00ebrtesa mbuloheshin me %u00e7ati mbi Fig. 1. Detaj nga mozaiku i Kish%u00ebs s%u00eb Linit, shek. VI %u2013 VIIFig. 2. Bazilika e Arapajt, Durr%u00ebs Fig. 3. Kisha e Linit, PogradecARTI PALEOKRISTIAN N%u00cb TERRITORET ILIRE 11